Teodor Herzl: nowoczesne rozwiązanie kwestii żydowskiej

22/03/2018

Od Mojżesza Majmonidesa do Hannah Arendt. Wielkie postacie żydowskiej religii, filozofii i polityki
Teodor Herzl: nowoczesne rozwiązanie kwestii żydowskiej

dr hab. Jacek Surzyn

Problematyka wykładu przedstawiona zostanie na przykładzie poglądów Teodora Herzla – „ojca nowożytnego żydostwa”, twórcy politycznego rozumienia żydowskiej wspólnoty jako narodu, lidera ruchu syjonistycznego. Herzl – klasyczny przykład żydowskiej asymilacji – w pewnym momencie swego życia przeszedł niezwykłą konwersję i postanowił wrócić od istoty „żydowskiego ducha”, przede wszystkich w kontekście rozwiązania najważniejszego żydowskiego problemu, to znaczy antysemityzmu. Diagnozując jako klęskę idee zarówno izolacji prezentowaną przez tradycyjną ortodoksyjną diasporę, jak i asymilacji Herzl próbował realizować skuteczny pomysł na żydowskie wyzwolenie, czego rezultatem stał się idea ruchu syjonistycznego zarysowanego w wydanej w 1896 roku książce pod tytułem „Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Syjonizm stanowić miał ostateczne rozwiązanie „Kwestii żydowskiej” (Judenfrage), a nowatorstwo podejścia stanowił fakt, że Herzl rozwiązanie to widział zasadniczo na płaszczyźnie politycznej, to znaczy Żydzi mieli stać się politycznym narodem i domagać się, jak inne narody prawa do życia we własny sposób na wolnym obszarze, czyli w niepodległym własnym państwie. Idea żydowskiego państwa – Erec Izrael połączona w koncepcją narodu jako wspólnoty politycznej okazała się kołem napędowym wielkiego ruchu politycznego syjonizmu, który ostatecznie zrealizował założony cel tworząc w powojennych realiach żydowskie państwo na Bliskim Wschodzie. W tym momencie żydowska historia zatoczyła wielkie koło: po okresie rozproszenia i wygnania Żydzi wrócili do Ziemi Obiecanej, do Kanaanu.

Autorem i prowadzącym spotkania jest dr hab. Jacek Surzyn – wykładowca na Uniwersytecie Śląskim. Od lat prowadzi badania nad szeroko pojętym judaizmem ze szczególnym uwzględnieniem historii syjonizmu i filozoficznego ujęcia Holokaustu. Przełożył na język polski „biblię syjonizmu” Teodora Herzla („Der Judenstaat”), a także teksty Mojżesza Mendelssohna, Salomona Majmona i Włodzimierza Żabotyńskiego. Jest autorem wydanej w 2014 roku monografii pod tytułem „Antysemityzm, emancypacja, syjonizm. Narodziny ideologii syjonistycznej”. Aktualnie przygotowuje monografię poświęconą problematyce Holokaustu jako Ereignis-wydarzenia. Współpracuje z pismem „Midrasz”, w którym publikuje swe teksty.Tendencje narodowościowe i powstanie nacjonalizmu w XIX wieku rozbudziły nienawiść. Nowy Antysemityzm zapoczątkowany w XIX wieku przybrał postać pseudonaukowej koncepcji opartej przede wszystkim na modnej wtedy biologicznej teorii ras. Żydzi byli postrzegani jako osobna rasa – Semici – którzy psują prawdziwą aryjską krew i niszczą europejską kulturę.

 22 marca 2018 (czwartek), godz. 18.00
Wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona

fot. Wikipedia