O nas

Dom Pamięci Żydów Górnośląskich

Misją nowego oddziału Muzeum w Gliwicach jest badanie i upamiętnianie dziejów Żydów na terenie Górnego Śląska od średniowiecza do współczesności. Jest to również przestrzeń dialogu między różnymi kulturami, religiami oraz narodami – spotkań oraz debat o historii i relacjach wielu społeczności, które niegdyś zamieszkiwały te tereny.
Zajmujemy się gromadzeniem i udostępnianiem materialnego dziedzictwa Żydów na Górnym Śląsku, a w niedalekiej przyszłości udostępnimy zwiedzającym stałą wystawę historyczną o tej tematyce.
Oferta edukacyjna uzupełnia wiedzę młodzieży szkolnej na temat historii regionu, wzbogacając ją o propozycje dla rodzin z dziećmi. Dom Pamięci Żydów Górnośląskich to przestrzeń przyjazna wolontariuszom oraz wszystkim, którzy pragną włączyć się w budowanie instytucji otwartej na dialog.
Myśląc o funkcjonowaniu Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, należy pamiętać o pobliskim cmentarzu żydowskim. Sąsiedztwo to w naturalny sposób staje się punktem wyjścia do istotnych rozważań o fundamentalnych sprawach dla każdego człowieka – o życiu, śmierci, relacji z Bogiem, a także z drugim człowiekiem. Dom Pamięci jest otwarty dla wszystkich, którzy poszukują przestrzeni do wymiany myśli, nieskrępowanej dyskusji oraz mądrego sposobu spędzania wolnego czasu.

Historia obiektu

Budynek został wzniesiony jako dom przedpogrzebowy przy nowym cmentarzu żydowskim, powstałym w latach 1902–1903. Zaprojektował go Max Fleischer, słynny wiedeński architekt, zgodnie z wytycznymi religijnymi dla miejsca, gdzie przygotowywano zmarłego do ostatniej drogi. Wykonawcą była firma budowlana Juliusa Scheera z Gliwic. Otwarcie cmentarza wraz z domem przedpogrzebowym odbyło się 15 listopada 1903 r.
Dom przedpogrzebowy składał się z trzech głównych części: centralnej – reprezentacyjnej sali modlitewnej z wyjściem bezpośrednio na cmentarz, kostnicy – gdzie przygotowywano zmarłego do pochówku zgodnie z przepisami religii żydowskiej, oraz mieszkania stróża.
Do II wojny światowej zarówno cmentarz, jak i obiekt pełniły swoją pierwotną funkcję. Podczas wojny budynek był magazynem wojskowym, nie uległ jednak zniszczeniu. Po 1945 r. cmentarz i dom przedpogrzebowy użytkowała powojenna Gmina Żydowska, działająca w Gliwicach, w części bocznej zaś znajdowało się mieszkanie dozorcy. Z czasem z domu przestano korzystać i zaczął on popadać w ruinę.
W 2003 r. został wpisany do rejestru zabytków, a w 2007 r. Gmina Żydowska przekazała go Miastu Gliwice. W 2012 r. prezydent miasta podjął decyzję o odrestaurowaniu dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego i przekształceniu go w oddział Muzeum w Gliwicach, któremu nadano nazwę Dom Pamięci Żydów Górnośląskich. Rewitalizację zabytkowego obiektu sfinansowano w całości z budżetu Miasta Gliwice.

 

© Muzeum w Gliwicach 2016